Nederlands
Israëlietische
Gemeente
UTRECHT
ORGANISATIE
LIDMAATSCHAP
RABBINAAT
ONDERWIJS
JEUGD & STUDENTEN
- - - ENGLISH - - -
  LAATSTE NIEUWS:
75 Jaar Na de Oorlog
publicatiedatum: 04 May 2020
4 mei Dodenherdenking - 2020 - door Ruben van Praagh Vandaag had ik...
 
DATUM: 12 Kislew 5781
PARASJA:
Sjabbat tijden: (Midden Nederland)
Begin:
Eind:
Nieuwsberichten
75 Jaar Na de Oorlog
Publicatiedatum: 04 May 2020 om 15:03 uur

4 mei Dodenherdenking - 2020 - door Ruben van Praagh

Vandaag had ik een toespraak zullen houden, in aanwezigheid van de burgemeester van Utrecht, de altijd wakende en beschermende Jan van Zanen, en hopelijk nog enkele leden van de gemeenteraad en het college. Op 4 mei ben ik - niet de hele dag, maar toch - bezig met de belangen van drie groepen. Groepen die ik vertegenwoordigen mag, maar waar ik mijzelf buiten plaats.

Ik vertegenwoordig dus niet "de joden" vandaag, als ik dat op een ander moment al wel zou doen. Ik vertegenwoordig ook niet de toekomst, de jeugd, alhoewel ik hun belangen wel wil helpen verdedigen. Ik vertegenwoordig niet alle slachtoffers van vervolging, zelfs niet de bejaagde, vermoorde, met uitroeiing bedreigde groepen, al vind ik het barbaars en afgrijselijk.

Wie ik, ten eerste, wel wil vertegenwoordigen vandaag, dat zijn de vermoorde joodse slachtoffers van de sjoa - voor de vele andere slachtoffers kan ik eigenlijk  niet spreken. Maar de vermoorde joodse slachtoffers zijn mijn voorouders en hun vrienden, en die van de meeste joden in de wereld. Het is vandaag nog steeds geen 75 jaar geleden dat het laatste concentratiekamp ontzet werd - Mauthausen werd gelijktijdig met de Randstad bevrijd. Al deze slachtoffers zouden dus 75 of ouder zijn geweest, velen zouden na een mooi leven door ouderdom zijn overleden. Als er niks gebeurd was.

Ik vertegenwoordig ook de overlevenden en directe nabestaanden, de mensen die hun leven soms door de oorlog hebben laten sturen, of zelfs leiden. Of die vanwege de oorlog hun vertrouwen in G'd verloren. Of die er met geen mogelijkheid over kunnen praten. Een man die een heel gewoon leven leidt, grootvader is, voetbalsupporter die nu in deze tijd zijn sport mist. Maar die bij de aanblik van een gestreepte pet het zweet uitbreekt, en roept. "Ik wil hier weg. Nu!" Of een vrouw die niet tegen alleen zijn kan, en die daarom een fort van gezelligheid en gezelschap om zich heen heeft opgebouwd. Met drie ringmuren, beschermend tegen het verschrikkelijke alleen-zijn. Levens die anders waren geweest. Als er niks gebeurd was.
Ten slotte ben ik hier namens de mensen die nooit hebben mogen bestaan. De joodse kinderen die geboren zouden zijn, als de ouders niet uit elkaar gehaald waren. De neefjes en nichtjes van mijn vader, de achterneven en - nichten van mijn moeder. Natuurlijk, er zijn anderen in hun plaats geboren, in vervangende huwelijken. Waar vervangende kinderen uit voort kwamen, die ook kinderen kregen. Veel kleiner in aantal. Ik was er misschien niet geweest, maar wel tien anderen in mijn plaats. Als er niks gebeurd was.

Een persoonlijk voorbeeld nog, sta mij toe. Twee weken geleden sprak ik een man, die net als mijn familie in het centrum van Utrecht woonde, en die als kind mijn vaders gezin had meegemaakt. Hij vroeg naar mijn oom, mijn vaders oudere en enige broer, die, zo vertelde hij, vaak bij zijn vader op bezoek kwam. Ik vertelde hem, dat mijn oom enige jaren geleden is overleden. Hij had al zo'n vermoeden, zei hij. Ik was even stil en voelde mij verloren. Want ik had maar één oom, en een aangetrouwde oom. Iets dat deze man zich misschien niet eens kan voorstellen.

Vandaag is er voor het eerst sinds, waarschijnlijk, 1947, geen kranslegging of andere vorm van herdenking bij onze joodse begraafplaats. Het monument staat er wel. Dat heeft geen last van Corona. Hooguit van overbegroeiing van de omringende struiken. Het is gewoon 4 mei, maar wel een lustrumjaar. Het is weer wat langer geleden. Ik ben van 33 jaar na de oorlog. Vraag uzelf ook eens af, als u jonger dan 75 bent, van hoever na de oorlog u eigenlijk bent. Zoals eigenlijk alles rond deze ergste 6 jaar uit de wereldgeschiedenis, is het belangrijk en leerzaam. Wat betekent uw afstand tot die jaren? Wie vertegenwoordigt u? Een oudoom met traumatische gevangeniservaringen? Een nicht die niet geboren is, omdat een van de ouders fout was en ze gescheiden zijn? De hond van oma die door een Duitser geschopt werd en daarna altijd vals was? De broer van opa, weggebombardeerd in een Brits bombardement dat succesvol was, maar met burgerslachtoffers? De Amerikaanse oom van je vrienden uit Canada die op D-day gesneuveld is?

Vergeet niet.